Hãy dùng JPG cho ảnh chụp, PNG cho ảnh chụp màn hình, logo và mọi thứ cần nền trong suốt hay cạnh thật sắc nét, còn WebP khi bạn kiểm soát được trang web và muốn tệp nhỏ nhất. Chuyển từ định dạng này sang định dạng khác rất dễ, nhưng không thể khôi phục thứ mà định dạng trước đã làm mất. Bài này đưa ra các quy tắc chọn, những cái bẫy thường gặp khi chuyển đổi, và cách thử cả ba định dạng trên chính tấm ảnh của bạn trong chưa đầy một phút.
Ba định dạng trong một bảng
| Định dạng | Cách lưu ảnh | Nền trong suốt | Phù hợp nhất với | Cần lưu ý |
|---|---|---|---|---|
| JPG | Có mất dữ liệu: bỏ chi tiết mà mắt khó nhận ra | Không | Ảnh chụp cần mở được ở mọi nơi | Mỗi lần lưu lại mất thêm một chút; chữ và nét mảnh bị nhòe |
| PNG | Không mất dữ liệu: giữ chính xác từng điểm ảnh | Có | Ảnh chụp màn hình, logo, sơ đồ, chữ trên nền phẳng | Ảnh chụp thành tệp rất lớn; không có mức chất lượng |
| WebP | Có thể mất hoặc không, tùy cách lưu | Có | Ảnh chụp và đồ họa trên trang web | Một số chương trình cũ và biểu mẫu tải lên vẫn từ chối |
Còn hai định dạng cũ cũng hay gặp. GIF chỉ lưu tối đa 256 màu mỗi khung hình, nên ảnh chụp trông lấm tấm, và nó là định dạng của các ảnh động đơn giản. BMP không nén và hiếm khi đáng để giữ.
Vì sao ảnh chụp và ảnh chụp màn hình cần định dạng khác nhau
Một bức ảnh chụp đầy các dải màu chuyển mượt và nhiễu. Nén có mất dữ liệu tận dụng điều đó: nó bỏ đi những chênh lệch nhỏ giữa các điểm ảnh kề nhau mà ảnh vẫn trông như cũ ở kích thước bình thường. Vì thế một tệp JPG của phong cảnh chỉ bằng một phần nhỏ tệp PNG của cùng phong cảnh.
Ảnh chụp màn hình hay logo thì ngược lại. Nó có những mảng một màu phẳng lớn và các cạnh sắc quanh chữ. Nén có mất dữ liệu để lại vệt mờ nhạt quanh các cạnh đó, kiểu viền nhòe quen thuộc quanh chữ trong ảnh chụp màn hình lưu sai cách, mà lại tiết kiệm không bao nhiêu vì mảng phẳng vốn đã rẻ để lưu. PNG xử lý chúng hoàn hảo và vẫn nhỏ.
Quyết định bằng bốn câu hỏi
- Có cần nền trong suốt không? Nếu có thì đừng dùng JPG. Dùng PNG hoặc WebP.
- Có phải ảnh chụp không? Dùng JPG, hoặc WebP nếu nơi nhận chấp nhận.
- Chủ yếu là chữ, đường nét hay mảng màu phẳng? Dùng PNG, hoặc WebP ở chất lượng cao.
- Người mở tệp có dùng chương trình cũ, biểu mẫu của cơ quan nhà nước hay tiệm in không? Dùng JPG hoặc PNG. Gần như nơi nào cũng nhận.
Nếu không biết câu trả lời cho câu hỏi cuối, hãy chọn JPG cho ảnh chụp và PNG cho đồ họa.
Chuyển đổi bằng công cụ xử lý ảnh
Công cụ xử lý ảnh chuyển qua lại giữa ba định dạng ngay trong trình duyệt nên ảnh không bị tải lên. Để thử định dạng nào hợp với một bức ảnh:
- Thả tệp vào khung.
- Ở mục Định dạng đầu ra, chọn JPG, PNG hoặc WebP. "Giữ định dạng gốc" để nguyên định dạng.
- Với JPG và WebP, đặt Chất lượng. Khoảng 75 đến 85 là mức khởi đầu tốt cho ảnh chụp. Với PNG, công cụ hiện một ghi chú thay vì thanh chất lượng, vì PNG không có mức chất lượng.
- Nhìn vào dòng kết quả. Dòng này cho biết kích thước mới và chữ "nhỏ hơn" hoặc "lớn hơn" kèm phần trăm. Đổi định dạng thì danh sách tự tính lại, nên bạn thử được cả ba trên cùng một bức ảnh và so sánh con số.
- Tải tệp về, hoặc lấy nhiều tệp dưới dạng ZIP. Tệp mới có tên giống tệp gốc và thêm
-optimizedtrước phần đuôi.
Hãy làm vậy với một bức ảnh tiêu biểu trước khi chuyển cả trăm bức.
Những cái bẫy
Đổi tên không phải là chuyển đổi. Đổi photo.png thành photo.jpg trong trình quản lý tệp chỉ đổi tên, không đổi gì khác. Dữ liệu bên trong vẫn là PNG. Có chương trình xử lý được, có chương trình từ chối tệp hoặc hiện ảnh hỏng. Hãy chuyển đổi cho đúng.
Chuyển lên định dạng "tốt hơn" không khôi phục được gì. Chuyển JPG sang PNG làm tệp lớn hơn nhiều, vì PNG giờ lưu chính xác mọi điểm ảnh, kể cả những điểm bị vỡ khối. Ảnh không hề đẹp hơn. Chiều ngược lại cũng đúng: ảnh PNG đã lưu thành JPG thì mờ đi vĩnh viễn.
Nền trong suốt thành màu trắng khi sang JPG. JPG không lưu được độ trong suốt, nên khi chuyển PNG trong suốt sang JPG, vùng trống được tô trắng. Nếu ảnh sẽ đặt lên nền tối, hãy giữ PNG hoặc WebP.
Chồng nhiều lần nén có mất dữ liệu. JPG sang WebP rồi lại sang JPG mất chi tiết ở mỗi bước. Luôn chuyển từ bản tốt nhất bạn có, thường là bản gốc.
Kết quả có thể lớn hơn. Nén lại một ảnh vốn đã nén mạnh, hoặc lưu ảnh chụp thành PNG, có thể làm tệp to ra. Dòng kết quả sẽ báo. Hãy chọn JPG hoặc WebP, giảm chất lượng một chút, hoặc giảm kích thước ảnh.
GIF và BMP. Trình duyệt đọc được nhưng không ghi được hai định dạng này, nên với "Giữ định dạng gốc" chúng ra PNG. GIF chỉ lấy khung hình đầu tiên, nên ảnh động thành ảnh tĩnh.
HEIC. Ảnh HEIC từ iPhone chưa được hỗ trợ. Trên điện thoại, đặt Settings, Camera, Formats thành Most Compatible, hoặc chia sẻ ảnh dưới dạng JPG, rồi chuyển tệp đó.
Điều gì khác xảy ra trong lúc chuyển đổi
Công cụ vẽ lại ảnh và ghi một tệp mới. Có hai hệ quả đáng biết. Hồ sơ màu được chuyển sang sRGB chuẩn, giúp màu đúng trên màn hình thông thường. Và dữ liệu ẩn, gồm mẫu máy ảnh, ngày giờ và vị trí GPS, không được mang theo. Điều đó có ích khi bạn sắp chia sẻ ảnh, và bài về xóa vị trí GPS khỏi ảnh giải thích lý do. Nếu muốn giữ lại dữ liệu ẩn, hãy chuyển đổi bằng một trình chỉnh sửa trên máy tính.
Nên dùng định dạng nào cho website?
Với ảnh chụp, WebP thường cho tệp nhỏ hơn JPG ở chất lượng tương đương và mọi trình duyệt hiện nay đều hiển thị được. Vướng mắc nằm ở mọi thứ ngoài trình duyệt: ứng dụng email, phần mềm văn phòng cũ, một số hệ thống quản lý nội dung và một số biểu mẫu tải lên. Nếu bạn chỉ kiểm soát trang web, WebP là lựa chọn tốt. Nếu tệp sẽ đi nhiều nơi, JPG an toàn hơn. Về chuyện kích thước và chất lượng, xem hướng dẫn nén ảnh mà không giảm chất lượng.
Danh sách kiểm tra ngắn
Ảnh chụp để gửi cho mọi người: JPG khoảng 80. Ảnh chụp cho trang web của bạn: WebP khoảng 80. Ảnh chụp màn hình, logo hay thứ cần nền trong suốt: PNG. Luôn chuyển từ bản gốc, đừng đổi đuôi để "chuyển đổi", và thử một bức ảnh trước khi làm cả loạt.